در چنین شرایطی، ایران با برخورداری از تمدنی چند هزار ساله، تنوع قومی و فرهنگی کمنظیر، میراث غنی هنری و ظرفیت گسترده نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده، از موقعیتی ممتاز برای تبدیلشدن به یکی از قطبهای صنایع خلاق منطقه برخوردار است. با این حال، بخش قابل توجهی از این ظرفیتها سالها در سایه نگاههای سنتی، نبود زیرساختهای حمایتی، ضعف در شبکهسازی و کمتوجهی به تجاریسازی ایدهها، مغفول مانده و کمتر به ثمر نشسته است.
در این میان، مناطق راهبردی کشور میتوانند نقشی کلیدی در پیوند دادن فرهنگ، اقتصاد و فناوری ایفا کنند. چابهار بهعنوان تنها بندر اقیانوسی ایران و دروازه ارتباطی کشور با آبهای آزاد، نهتنها از منظر اقتصادی و تجاری اهمیت دارد، بلکه بهواسطه قرار گرفتن در همجواری سواحل مکران، برخورداری از فرهنگ بومی غنی، آیینهای کهن، موسیقی محلی، صنایع دستی منحصربهفرد و سبک زندگی متفاوت، ظرفیتی کمنظیر برای توسعه صنایع خلاق و فرهنگی محسوب میشود.
از سوی دیگر، جامعه دانشگاهی کشور بهویژه دانشجویان و فارغالتحصیلان حوزههای هنر، رسانه، فناوری، گردشگری و علوم انسانی، سالهاست که با انبوهی از ایدههای نو، طرحهای خلاقانه و استعدادهای بالقوه، بهدنبال فرصتی برای دیدهشدن، توانمندسازی و ورود مؤثر به بازار کار هستند. فقدان بسترهای حرفهای، ضعف ارتباط با سرمایهگذاران و نبود شبکههای منسجم ملی، موجب شده بسیاری از این ظرفیتها در حد طرح و ایده باقی بماند.
در همین راستا، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با رویکردی تازه و آیندهنگرانه، تلاش کرده با عبور از نگاه صرفاً فنی و مهندسی به حوزه نوآوری، عرصه فرهنگ و هنر را نیز وارد زیستبوم فناوری کشور کند. برگزاری نخستین جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی در منطقه آزاد چابهار را میتوان نماد عینی این تحول رویکرد دانست؛ رویدادی که قرار است حلقه اتصال دانشگاه، بازار، فرهنگ و سرمایه باشد.
این جشنواره تلاشی هدفمند برای بازتعریف جایگاه فرهنگ در اقتصاد ملی، احیای ظرفیتهای بومی، توانمندسازی نسل جوان و ایجاد شبکهای پایدار از فعالان صنایع خلاق در سراسر کشور بهشمار میرود. گردهم آمدن هنرمندان، کارآفرینان، استارتآپها، دانشگاهیان و سرمایهگذاران در یک بستر مشترک، فرصتی کمسابقه برای همافزایی، انتقال تجربه و شکلگیری پروژههای مشترک فراهم میکند.
محمدنبی تاش، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، ابعاد مختلف این جشنواره، اهداف راهبردی آن، برنامههای جانبی و نقش نهادهای مشارکتکننده را تشریح کرده و از این رویداد بهعنوان گامی مهم در مسیر تقویت اقتصاد فرهنگی و امیدآفرینی در جامعه دانشگاهی یاد میکند.
تسنیم: آقای دکتر، جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی با چه اهدافی برگزار میشود و چه بخشهایی را شامل میشود؟
این جشنواره یک رویداد ملی با رویکرد راهبردی در حوزه اقتصاد فرهنگ است و تلاش میکند زیستبوم صنایع خلاق کشور را از مرحله پراکندگی به سمت انسجام و شبکهسازی سوق دهد. ما در دانشگاهها و مراکز علمی کشور با ظرفیت عظیمی از استعدادهای جوان، ایدهپرداز و نوآور مواجه هستیم که تاکنون کمتر فرصت بروز و تجاریسازی پیدا کردهاند.
در این رویداد، بخشهای متنوعی از جمله صنایع دستی نوآورانه، پویانمایی و تولید محتوای دیجیتال، اسباببازیهای فکری و آموزشی، بازیهای رایانهای، گردشگری خلاق، بستهبندی نوین محصولات فرهنگی و همچنین تولیدات رسانهای به نمایش گذاشته میشود تا زنجیره کاملی از ایده تا بازار شکل بگیرد.
تسنیم: این رویداد چه تفاوتی با دیگر برنامههای معاونت فناوری دارد؟
مهمترین تفاوت این رویداد، تمرکز همزمان بر «فرهنگ» و «فناوری» است. تاکنون بخش عمده فعالیتهای پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد بر حوزههای فنی، مهندسی و صنعتی متمرکز بوده، اما در این جشنواره به صورت ویژه به ظرفیتهای کمتر دیدهشده صنایع خلاق پرداختهایم.
در این رویداد، انجمنهای فرهنگی و هنری دانشگاهها، فعالان رسانهای، تولیدکنندگان محتوای دیجیتال و استارتآپهای فرهنگی در کنار شرکتهای دانشبنیان قرار میگیرند و زمینه شکلگیری یک شبکه ملی منسجم فراهم میشود؛ شبکهای که میتواند موتور محرک اقتصاد فرهنگی کشور باشد.
تسنیم: از برنامههای جانبی جشنواره بگویید.
یکی از مهمترین بخشها، «بوتکمپهای تخصصی» است که با حضور مربیان، منتورها و اساتید برجسته برگزار میشود. در این بوتکمپها، شرکتکنندگان با مهارتهای کسبوکار، برندینگ فرهنگی، بازاریابی دیجیتال، مالکیت فکری و مدیریت پروژههای خلاق آشنا میشوند.
نشستهای B2B، جلسات ارائه ایده (Pitch)، و رویدادهای سرمایهگذاری نیز با حضور فعالان اقتصادی و صندوقهای سرمایهگذاری برگزار خواهد شد تا مسیر ورود ایدهها به بازار تسهیل شود.
بخشهای فرهنگی جشنواره نیز بسیار متنوع طراحی شده است؛ از جمله اجرای موسیقی فولکلور اقوام ایرانی، فستیوال غذاهای بومی با تمرکز بر ظرفیتهای ساحلی و فرهنگی سواحل مکران، نمایشگاه صنایع دستی بومی و برنامههای هنری خیابانی که به هویت محلی منطقه نیز توجه ویژه دارد.
تسنیم: نقش سایر نهادها در برگزاری این جشنواره چگونه تعریف شده است؟
این رویداد صرفاً متعلق به وزارت علوم نیست و با مشارکت گسترده دستگاههای مختلف برگزار میشود. معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت ورزش و جوانان و مجموعههای فرهنگی و اقتصادی دیگر، در طراحی و اجرای این برنامه نقشآفرینی دارند.
همچنین منطقه آزاد چابهار با فراهمسازی زیرساختها، امکانات اجرایی و پشتیبانی لجستیکی، بستر مناسبی برای میزبانی این رویداد ملی ایجاد کرده و نقش کلیدی در موفقیت آن ایفا میکند.
تسنیم: پیام این رویداد برای دانشجویان و فعالان حوزه فرهنگ چیست؟
پیام اصلی این جشنواره، بازتعریف جایگاه فرهنگ در اقتصاد ملی است. ما معتقدیم صنایع خلاق، یکی از مهمترین داراییهای راهبردی کشور محسوب میشود و میتواند همزمان اشتغالآفرین، هویتساز و امیدبخش باشد.
هدف ما ایجاد نشاط اجتماعی، تقویت اعتمادبهنفس نسل جوان و فراهمکردن مسیرهای واقعی برای ورود دانشجویان و هنرمندان به بازار کار است. توانمندسازی این نسل نیازمند شبکهسازی ملی، آموزش مهارتهای نرم و سخت، و حمایت مستمر نهادی است که این جشنواره گامی جدی در این مسیر محسوب میشود.
نخستین جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران از 24 بهمنماه در چابهار آغاز میشود و به مدت چهار روز میزبان خلاقان، نوآوران، کارآفرینان فرهنگی و فعالان این حوزه از سراسر کشور خواهد بود.
